Κεραμεικός – Τείχη

Με το όνομα Κεραμεικός ήταν γνωστή η περιοχή δυτικά και ανατολικά του δυτικού μέρους του τείχους της πόλης. Από ανατολικά, οριοθετούταν από την Αγορά (Έσω Κεραμεικός) και από δυτικά, έξω από το τείχος (Έξω Κεραμεικός), από το μεγαλύτερο και σημαντικότερο νεκροταφείο της πόλης. Εκεί βρίσκονταν οι ομαδικοί τάφοι των στρατιωτών που σκοτώθηκαν στις διάφορες μάχες (Δημόσιον Σήμα) αλλά και οι τάφοι των επιφανέστερων Αθηναίων. Στην περιοχή του Κεραμεικού βρισκόταν ο δήμος των Κεραμέων, που ανήκε στην Ακαμαντίδα φυλή. Το όνομα προήλθε πιθανότατα από την εγκατάσταση εργαστηρίων κεραμικών στην περιοχή.

Η περιοχή του Κεραμεικού (Έξω) από δυτικά. Διακρίνονται τα τείχη της πόλης με τις δύο κυριότερες πύλες: Το Δίπυλον αριστερά και την Ιερά Πύλη δεξιά. Στο βάθος, η Ακρόπολη.

Η περιοχή του Κεραμεικού (Έξω) από δυτικά. Διακρίνονται τα τείχη της πόλης με τις δύο κυριότερες πύλες: Το Δίπυλον αριστερά και την Ιερά Πύλη δεξιά. Στο βάθος, η Ακρόπολη.

Το Θεμιστόκλειο Τείχος

Τους δύο Κεραμεικούς χωρίζει το δυτικό τμήμα του τείχους που κατασκεύασε γύρω από την πόλη ο Θεμιστοκλής. Η κατασκευή άρχισε γύρω στο 479 π.Χ. αμέσως μετά τους Περσικούς Πολέμους. Είχε μήκος 6,5 χιλιόμετρα, μέσο ύψος 8 μέτρα, πάχος 3 και διέθετε τουλάχιστον 13 πύλες. Οι δύο σημαντικότερες βρίσκονταν στον Κεραμεικό. Η βορειότερη από αυτές και η μεγαλύτερη της Αθήνας, ήταν το λεγόμενο Δίπυλον. Την ονομασία αυτήν την οφείλει στο σχήμα της, είχε δηλαδή δύο σειρές πύργων για καλύτερη άμυνα. Το παλαιότερο όνομα ήταν Θριάσιαι Πύλαι και από εκεί ξεκινούσε ο δρόμος που οδηγούσε στην Ακαδημία, τον Πειραιά, την Ελευσίνα και κατ’ επέκταση στην Πελοπόννησο.

Η δεύτερη πύλη στο σημείο του Κεραμεικού ήταν επίσης σημαντική. Ήταν η Ιερά Πύλη από την οποία περνούσε η Ιερά Οδός που οδηγούσε στην Ελευσίνα. Από εκεί περνούσε η πομπή την ημέρα των Ελευσινίων για την πορεία των 22 χιλιομέτρων που χώριζαν τις δύο πόλεις. Από την ίδια πύλη περνούσε και ο ποταμός Ηριδανός, ο οποίος χυνόταν τελικά στον Κηφισό.

Η πόλη ενισχύθηκε και με άλλα τείχη. Το 459 π.Χ. ο Κίμων ξεκίνησε την κατασκευή των Μακρών Τειχών. Κατασκεύασε το Βόρειο και το Φαληρικό τείχος. Ανάμεσα στα 446-443 π.Χ. ο Περικλής έχτισε το Νότιο Μακρό τείχος παράλληλα με το βόρειο, και το Φαληρικό έπεσε σε αχρηστία. Τα Μακρά Τείχη ένωναν την Αθήνα με τον Πειραιά. Είχαν μήκος 6 χιλιόμετρα το καθένα και απόσταση μεταξύ τους σχεδόν 200 μέτρα. Σήμερα τη γραμμή τους ακολουθούν με ακρίβεια η οδός Πειραιώς (βόρειο σκέλος) και η γραμμή του Ηλεκτρικού (νότιο σκέλος).

Οι Αθηναίοι αναγκάστηκαν να γκρεμίσουν όλες τις οχυρώσεις τους μετά την ήττα τους στον Πελοποννησιακό πόλεμο. Σύντομα όμως, με την επάνοδο της δημοκρατίας το 394 π.Χ. ο Κόνωνας επισκεύασε τα τείχη και τα ενίσχυσε. Το 338 π.Χ. μπροστά στον κίνδυνο των Μακεδόνων, χτίστηκε ένα μικρότερο τείχος, το προτείχισμα, 10 μέτρα δυτικά του τείχους στον Κεραμεικό. Το 86 π.Χ., ο Ρωμαίος Σύλλας εισβάλλει στην πόλη από ρήγμα που κατάφερε στο τείχος στην περιοχή ανάμεσα στον Κεραμεικό και τον Αγοραίο Κολωνό. Τα τείχη έκτοτε εγκαταλείπονται σταδιακά μέχρις ότου οι Έρουλοι εισέβαλλαν στα 267 μ.Χ. βρίσκοντας τα τείχη παραμελημένα και ετοιμόρροπα και ισοπέδωσαν την πόλη. Οι Αθηναίοι δεν μπόρεσαν να χτίσουν και να συντηρήσουν ξανά τον Θεμιστόκλειο περίβολο. Έχτισαν ένα πολύ μικρό τείχος, με τα ερείπια της πόλης, γύρω από την Ακρόπολη, το λεγόμενο υστερορωμαϊκό τείχος.

Το Πομπιείον

Το Πομπείον ήταν ένα ορθογώνιο κτήριο που βρισκόταν νότια ακριβώς του Διπύλου. Κατασκευάστηκε στις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ. με σκοπό να χρησιμεύσει ως ο τόπος προετοιμασίας της πομπής των Παναθηναίων η οποία ξεκινούσε από εκεί ακριβώς για να καταλήξει στον Παρθενώνα. Αποτελείτο από μία κεντρική περίστυλη αυλή γύρω από την οποία βρίσκονταν δωμάτια που χρησίμευαν ως αποθήκες και χώροι εστίασης. Οι εσωτερικοί τοίχοι ήταν καλυμμένοι με τοιχογραφίες ενώ μαρτυράται και ανδριάντας του Σωκράτη στην αυλή κατασκευασμένος από τον Λύσιππο. Στα νοτιοανατολικά βρισκόταν η κεντρική είσοδος. Ήταν ένα μεγάλων διαστάσεων Ιωνικό πρόπυλο. Την περίοδο εκτός της γιορτής των Παναθηναίων, το κτήριο χρησίμευε πιθανόν και ως γυμνάσιο. Το 86 π.Χ. καταστράφηκε με την εισβολή των Ρωμαίων και δεν ξαναχτίστηκε. Στη θέση του κατασκευάστηκε γύρω στο 150 μ.Χ. ένα νέο μεγαλύτερο κτίσμα, πιθανότατα αποθήκη.

Για άλλα μνημεία της κλασικής Αθήνας πατήστε παρακάτω:

ΑΚΡΟΠΟΛΗ  ΑΓΟΡΑ  ΝΟΤΙΑ ΚΛΙΤΥΣ