Ακρόπολη

Την κλασική εποχή άρχισε ένα νέο και μεγαλεπήβολο οικοδομικό πρόγραμμα στην Ακρόπολη. Η νότια μεριά του βράχου επιχώθηκε και το έδαφος της επιφάνειας ισοπεδώθηκε ώστε να αντέξει τα θεμέλια του νέου Παρθενώνα. Καινούργιο τείχος χτίστηκε και η είσοδος της Ακρόπολης μεταμορφώθηκε ριζικά με τα νέα Προπύλαια. Λίγο αργότερα χτίστηκε το Ερέχθειο και διάφορα άλλα βοηθητικά κτήρια και ιερά. Τα έργα όμως στην Ακρόπολη έμειναν ημιτελή (κυρίως τα Προπύλαια) με το ξέσπασμα του Πελοποννησιακού πολέμου. Τα ερείπια του αρχαίου ναού της Αθηνάς -αρχαίου νεώ- διατηρήθηκαν ως θύμηση των Περσικών πολέμων. Το ανατολικό μέρος του σηκού του, επισκευάστηκε και λειτούργησε ως ναός. Σύμφωνα με μαρτυρία του Ξενοφώντα ο ναός αυτός κάηκε το 405 π.Χ. αλλά ίσως συνέχισε να υπάρχει μέχρι και την Ρωμαϊκή εποχή.

Γενική άποψη της Ακρόπολης κατά τους κλασικούς χρόνους. Κάτω δεξιά τα Προπύλαια, η στοά της Βραυβρωνίας Αρτέμιδος με σχήμα "Π", η Χαλκοθήκη και ο Παθενώνας. Δίπλα στον Παρθενώνα, τα ερείπια του αρχαίου νεώ και το Ερέχθειο.

Γενική άποψη της Ακρόπολης κατά τους κλασικούς χρόνους. Κάτω δεξιά τα Προπύλαια, η στοά της Βραυβρωνίας Αρτέμιδος με σχήμα «Π», η Χαλκοθήκη και ο Παθενώνας. Δίπλα στον Παρθενώνα, τα ερείπια του αρχαίου νεώ και το Ερέχθειο.

ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ (447-438 π.Χ.)

Ο Παρθενώνας ήταν ναός αφιερωμένος στην Αθηνά Παρθένο. Η κατασκευή του άρχισε το 447 π.Χ. με διαταγή του Περικλή στο πλαίσιο ενός γενικότερου οικοδομικού προγράμματος στην Ακρόπολη. Αρχιτέκτονες υπήρξαν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης. Επιστάτης του όλου έργου και κυρίως του γλυπτικού διάκοσμου ήταν ο γλύπτης και φίλος του Περικλή, Φειδίας. Ο Παρθενώνας είναι ένας μοναδικός δωρικός ναός που ενσωματώνει με απόλυτη επιτυχία και τον ιωνικό ρυθμό.

Είναι γνωστό. ότι στο δυτικό δωμάτιο, τον οπισθόδομο, φυλασσόταν ο θησαυρός και τα χρήματα της Αθηναϊκής Συμμαχίας, που την εποχή εκείνη βρισκόταν σε πλήρη ακμή. Επίσης το διάσημο χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς που βρισκόταν στον κυρίως ναό ήταν επενδεδυμένο με το χρυσάφι των συμμαχικών πόλεων. Αυτό αποδεικνύει ότι ο Παρθενώνας λειτουργούσε και ως θησαυροφυλάκιο της Αθηναϊκής Συμμαχίας, εμπεριέχοντας πλούτο, τον οποίο η Αθήνα είχε οικειοποιηθεί κατά μεγάλο μέρος από τους συμμάχους.

ΠΡΟΠΥΛΑΙΑ (437-432 π.Χ.)

Την κατασκευή των Προπυλαίων ανέλαβε ο αρχιτέκτονας Μνησικλής το 437 π.Χ. Το αρχικό σχέδιο (συμμετρικότητα της νότιας πτέρυγας με τη βόρεια) δεν ολοκληρώθηκε λόγω του Πελοποννησιακού πολέμου. Το κεντρικό κτήριο των Προπυλαίων αποτελείται από δύο τμήματα εκ των οποίων το ανατολικό είναι πιο υπερυψωμένο. Αξιόλογο είναι το γεγονός ότι παρά την εξωτερική καθαρά δωρική εμφάνιση, οι έξι εσωτερικοί κίονες ήταν ιωνικοί. Μπροστά από τη νότια πτέρυγα βρίσκεται ο μικρός ιωνικός ναός της Αθηνάς Νίκης (427/6-424/3 π.Χ.). Στην βόρεια πτέρυγα κυριαρχεί το ορθογώνιο κτήριο της Πινακοθήκης όπου σύμφωνα με τον Παυσανία υπήρχαν πολλά αξιόλογα έργα ζωγραφικής (κυρίως του Πολύγνωτου) που δυστυχώς σήμερα έχουν χαθεί.

ΕΡΕΧΘΕΙΟ (421-407 π.Χ.)

Το Ερέχθειο αποτελεί τον ιερότερο τόπο λατρείας στην Αθήνα. Εκεί λατρεύονταν εκτός από την Αθηνά, ο Ποσειδώνας, ο Ήφαιστος, ο Κέκροπας (ο μυθικός πρώτος βασιλιάς της Αθήνας) και οι τοπικοί ήρωες Ερεχθέας και Βούτης. Όλη η ιστορία της πόλης συμπυκνωνόταν σε αυτό το σημείο. Απομεινάρια της διαμάχης μεταξύ Αθηνάς και Ποσειδώνα για την κυριότητα της πόλης είναι η ελιά που χάρισε η θεά στην πόλη και βρίσκεται στα δυτικά του κτηρίου, και τα ίχνη της τρίαινας του Ποσειδώνα στον βράχο απ’ όπου ανέβλυσε αλμυρό νερό. Ακόμα, κάτω από την βόρεια πρόσταση του Ερεχθείου βρίσκεται η τρύπα όπου σύμφωνα με τον μύθο κατοικούσε το ιερό φίδι του Εριχθόνιου. Σε ένα από τα εσωτερικά δωμάτια φυλασσόταν το πανάρχαιο (ακόμα και για τότε) ξύλινο άγαλμα της Αθηνάς (ξόανο) για το οποίο λεγόταν ότι είχε πέσει στη γη (ως ένδειξη της παλαιότητάς του). Μπροστά του έκαιγε η περίφημη «άσβεστος λυχνία».

Το σημείο που χτίστηκε το Ερέχθειο δεν είναι καθόλου τυχαίο καθώς εκεί βρισκόταν και το Μυκηναϊκό ανάκτορο με όλα τα ιερά του. Το κύριο χαρακτηριστικό του Ερεχθείου, είναι η νότια πρόσταση των Καρυάτιδων, οι κίονες δηλαδή με τη μορφή γυναικών. Στον χώρο που περιέκλειαν θεωρούσαν ότι υπήρχε ο τάφος του Κέκροπα. Λίγο πιο δυτικά του Ερεχθείου βρισκόταν, στον ίδιο περίβολο, το Πανδρόσειο, μικρή στοά αφιερωμένη στη νύμφη Πάνδροσο, κόρη του Κέκροπα.

ΤΟ ΑΡΡΗΦΟΡΙΟ

Το Αρρηφόριο ήταν ένα τετράγωνο κτίσμα στο βορειοδυτικό μέρος της Ακρόπολης. Ήταν ο τόπος κατοικίας των δύο Αρρηφόρων, δύο κοριτσιών ηλικίας 7-11 ετών, που επιλέγονταν κάθε χρόνο για να υφάνουν τον Πέπλο της Αθηνάς με τον οποίο κάλυπταν το ξόανο της θεάς κατά τη γιορτή των Παναθηναίων. Επίσης κατά τη διάρκεια των Αρρηφορίων κουβαλούσαν τα Ιερά Σκεύη (άρρητα-φέρειν). Ήταν κατασκευασμένο από πωρόλιθο και είχε τέσσερις πλευρές με μήκος 12,5 μέτρα η κάθε μία. Στην νότια πλευρά όπου και η κεντρική είσοδος, υπήρχε κιονοστοιχία με δύο ή τέσσερις δωρικούς κίονες. Στα δυτικά, υπήρχε μία τειχισμένη αυλή όπου οι Αρρηφόρες έπαιζαν και ονομαζόταν Σφαιρίστρα των Αρρηφόρων. Πολύ σημαντικό ρόλο στο κτήριο αλλά και στις γιορτές τις οποίες εξυπηρετούσε, ήταν η σκαλισμένη στην βόρεια πλαγιά της Ακρόπολης κλίμακα η οποία συνέδεε το Αρρηφόριο με την πόλη. Από αυτήν την κλίμακα γινόταν η «Κάθοδος των Αρρηφόρων» κατά τα Αρρηφόρια.

Το Αρρηφόριο με την αυλή του από τα νοτιοδυτικά.Στην αυλή υπήρχε μικρή κλίμακα που οδηγούσε στην πόλη.

Το Αρρηφόριο με την αυλή του από τα νοτιοδυτικά. Στην αυλή υπήρχε μικρή κλίμακα που οδηγούσε στην πόλη.

ΑΛΛΑ ΚΤΗΡΙΑ

Πάνω στην Ακρόπολη υπήρχαν και διάφορα άλλα βοηθητικά κτήρια, ιερά και βωμοί. Τα βασικότερα αυτών είναι: η στοά της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, η Χαλκοθήκη και τα ιερά του Πολιέου Διός και του Πανδίονος.

Για άλλα μνημεία της κλασικής Αθήνας πατήστε παρακάτω:

ΑΓΟΡΑ  ΝΟΤΙΑ ΚΛΙΤΥΣ  ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ-ΤΕΙΧΗ