Ολυμπιείον – Πύλη Αδριανού

Το Ολυμπιείο και η Πύλη του Αδριανού

Ο αυτοκράτορας Αδριανός επισκέφτηκε την Αθήνα το 130-131 μ.Χ. όπου και παρέμεινε για αρκετούς μήνες. Η άφιξή του συνδυάστηκε με ένα λαμπρό γεγονός. Εγκαινίασε τον Ναό του Ολυμπίου Διός, την κατασκευή του οποίου χρηματοδότησε. Έτσι, ο ναός ολοκληρώθηκε με καθυστέρηση 600 περίπου χρόνων. Την ίδια εποχή, οι Αθηναίοι για να τιμήσουν την άφιξη του αυτοκράτορα, ανήγειραν δίπλα στο Ολυμπιείο μία αψίδα, την γνωστή σήμερα Πύλη του Αδριανού. Ταυτόχρονα, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας έχτισε και άλλα ιερά νότια του Ολυμπιείου. Το βασικότερο από αυτά ήταν το ιερό του Πανελληνίου Διός.

Κάτοψη του Ολυμπιείου και των νοτίων ιερών. Σημειώνονται με τους αριθμούς: 1) Ρωμαϊκό βαλανείο 130μ.Χ., 2) Πύλη Αδριανού 131μ.Χ. 3) Ναός Ολυμπίου Διός (131μ.Χ.) 4) Ναός του Δελφινίου Απόλλωνος 450 π.Χ. 5) Το Επί Δελφινίω Δικαστήριο 500 π.Χ. 6) Ναός του Κρόνου και της Ρέας 150μ.Χ. 7) Ναός του Πανελληνίου Διός.

Κάτοψη του Ολυμπιείου και των νοτίων ιερών. Σημειώνονται με τους αριθμούς: 1) Ρωμαϊκό βαλανείο 130μ.Χ., 2) Πύλη Αδριανού 131μ.Χ. 3) Ναός Ολυμπίου Διός (131μ.Χ.) 4) Ναός του Δελφινίου Απόλλωνος 450 π.Χ. 5) Το Επί Δελφινίω Δικαστήριο 500 π.Χ. 6) Ναός του Κρόνου και της Ρέας 150μ.Χ. 7) Ναός του Πανελληνίου Διός.

Ολυμπιείον (124-131 μ.Χ.)

Η κατασκευή του Ναού του Ολυμπίου Διός ξεκίνησε στα αρχαϊκά χρόνια από τον Πεισίστρατο και τους απογόνους του (520 π.Χ.). Σχεδιάστηκε με βάση τους μεγάλους ναούς της Μικράς Ασίας. Θα ήταν δωρικού ρυθμού με μέγεθος στυλοβάτη 41μ x 108μ. Θα ήταν οκτάστυλος με διπλή σειρά κιόνων στις στενές πλευρές και 21 κίονες στις μακρές. Με την έλευση όμως της Δημοκρατίας, θεωρήθηκε ως έργο σύμβολο της τυραννίας και η οικοδόμηση σταμάτησε.

Στους Ελληνιστικούς χρόνους, ο βασιλιάς του κράτους των Σελευκιδών, Αντίοχος Δ’ ο Επιφανής, διέταξε το 174 π.Χ. την ανοικοδόμηση του ναού. Αρχιτέκτονα όρισε τον Ρωμαίο Κοσσούτιο ο οποίος τροποποίησε το αρχικό σχέδιο του κτηρίου. Ο ναός θα ήταν πλέον κορινθιακού ρυθμού. Στις στενές πλευρές θα είχε τρεις σειρές από 8 κίονες ενώ στις μακρές δύο σειρές από 20. Σύνολο θα είχε 104 κίονες. Όμως οι εργασίες σταμάτησαν ξανά με τον θάνατο του Αντίοχου το 164 π.Χ.

Το 86 π.Χ. με την άλωση της Αθήνας από τους Ρωμαίους, ο στρατηγός Σύλλας πήρε στη Ρώμη 2 κίονες από τον μισοτελειωμένο ναό, για να κοσμήσει το ναό του Δία στο Καπιτώλιο. Μια τρίτη προσπάθεια για την κατασκευή του ναού έγινε ανεπιτυχώς από τον Οκταβιανό Αύγουστο, λίγα χρόνια μετά.

Τελικά όμως ο αυτοκράτορας Αδριανός κατάφερε να ολοκληρώσει το κτήριο το 131 μ.Χ. Σεβάστηκε πλήρως το αρχικό σχέδιο του Κοσσούτιου διατηρώντας ακόμα και κάποιους από τους κίονες που υπήρχαν από τότε. Οι κολώνες είχαν 17 μέτρα ύψος και διάμετρο 2μ. Γύρω από τον ναό έχτισε έναν περίβολο, περιμετρικά του οποίου στήθηκαν προτομές του, προσφορές από όλες τις πόλεις της Ελλάδας. Στο εσωτερικό του ναού τοποθετήθηκε ένα χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία και ένα του Αδριανού.

Ο ναός ερημώθηκε όταν έπαθε σοβαρές ζημιές από τους Ερούλους το 267 μ.Χ. Στη συνέχεια απετέλεσε λατομείο καθώς το μάρμαρό του χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή ασβέστη. Το 1436 από τους 104 κίονες είχαν απομείνει 21. Στις 27 Απριλίου 1759 ο Τούρκος διοικητής της Αθήνας Τσισδαράκης ανατίναξε έναν ακόμα κίονα για να παρασκευάσει ασβέστη για το τζαμί που κατασκεύαζε. Σήμερα υπάρχουν 16 κίονες. Από αυτούς, ο ένας έπεσε κατά τη διάρκεια μίας καταιγίδας το 1852.

Πύλη του Αδριανού (131-132 μ.Χ.)

Ο Αδριανός ίδρυσε ανατολικά της Αθήνας, γύρω από τον χώρο του Ολυμπιείου μία νέα συνοικία η οποία πήρε την προσωνυμία Αδριανούπολις. Όταν ο αυτοκράτορας έφτασε στην Αθήνα το 131 μ.Χ., οι κάτοικοι της Αθήνας του αφιέρωσαν μία αψίδα στα σύνορα της παλιάς πόλης και της καινούργιας.

Η αψίδα αυτή διατηρείται σε άριστη κατάσταση μέχρι σήμερα. Είναι κορινθιακού ρυθμού και έχει ύψος 18 μέτρα πλάτος 13,5μ και βάθος 2,3μ. Είναι κατασκευασμένη εξολοκλήρου από πεντελικό μάρμαρο. Το τόξο στη μέση έχει άνοιγμα 6,5 μέτρα. Πάνω από αυτό βρίσκονται και στις δύο πλευρές, δύο επιγραφές. Στην δυτική αναγράφεται: ΑΙΔ’ ΕΙΣ’ ΑΘΗΝΑΙ ΘΗΣΕΩΣ Η ΠΡΙΝ ΠΟΛΙΣ (Αυτή είναι η Αθήνα, η παλιά πόλη του Θησέα) ενώ στην ανατολική: ΑΙΔ’ ΕΙΣ’ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Κ’ΟΥΧΙ ΘΗΣΕΩΣ ΠΟΛΙΣ (Αυτή είναι η πόλη του Αδριανού και όχι του Θησέα).

Άλλα κτήρια

Στον χώρο νότια του Ολυμπιείου υπήρχαν από τους αρχαϊκούς χρόνους διάφορα ιερά. Το σημαντικότερο από αυτά ήταν αφιερωμένο στον Δελφίνιο Απόλλωνα. Δίπλα του υπήρχε ένα από τα δικαστήρια της πόλης, το Επί Δελφινίω. Τη Ρωμαϊκή εποχή χτίστηκε λίγο πιο νότια από τον Αδριανό το Ιερό του Πανελληνίου Διός. Τέλος, το 150μ.Χ. προστέθηκε και ένας μικρός ναός του Κρόνου και της Ρέας.

Επίσης λίγο ανατολικότερα της Πύλης του Αδριανού, χτίστηκε το 131μ.Χ. ένα ρωμαϊκό λουτρό που είναι γνωστό ως το Βαλανείο του Ολυμπιείου.

Για άλλα μνημεία της Ρωμαϊκής Αθήνας πατήστε παρακάτω:

ΑΓΟΡΑ  ΑΚΡΟΠΟΛΗ  ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ - ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΑΔΡΙΑΝΟΥ